ESRS Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları

ESRS, Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi (CSRD) kapsamındaki sürdürülebilirlik raporlaması için zorunlu çerçevedir. Gönüllü çerçevelerin aksine ESRS yasal olarak bağlayıcıdır ve şirketlerin Çifte Önemlilik (Double Materiality) ilkesine göre raporlama yapmasını gerektirir: Sürdürülebilirlik konularının şirketi nasıl etkilediği (finansal önemlilik) ve şirketin toplumu ve çevreyi nasıl etkilediği (etki önemliliği).

ESRS Modüler Sistemi

Standartlar, tüm açıklamalar için geçerli olan "yatay (cross-cutting)" gereklilikler ve belirli ESG kategorilerine odaklanan "konu bazlı (topical)" standartlar olarak ikiye ayrılır.

Kategori Standart Odak Alanı

Yatay Standartlar

ESRS 1 & 2

Genel ilkeler ve zorunlu genel açıklamalar.

Çevresel

ESRS E1 – E5

İklim değişikliği, kirlilik, su, biyoçeşitlilik ve döngüsel ekonomi.

Sosyal

ESRS S1 – S4

Kendi iş gücü, değer zincirindeki işçiler, etkilenen topluluklar ve tüketiciler.

Yönetişim

ESRS G1

İş etiği ve iç kontroller.

2025–2026 Uyum Takvimi ve "Zamanı Durdurma" Kararı

2025 yılında AB, düzenleyici ortamı sadeleştirmek amacıyla "Zamanı Durdurma (Stop-the-Clock)" Direktifi'ni ve Omnibus I paketini kabul etti. Bu karar, orijinal CSRD kapsamını önemli ölçüde erteledi ve daralttı.

  • 1. Dalga (Devam Eden): Büyük, borsaya kote kamu yararını ilgilendiren kuruluşlar (>500 çalışan), 2025 yılında (2024 mali yılı için) raporlamaya başladı.
  • 2. Dalga (Ertelendi): Yeni eşikleri karşılayan kote edilmemiş büyük şirketlerin, orijinal plandan iki yıl gecikmeli olarak, 2028'den itibaren (2027 mali yılı için) rapor vermesi gerekiyor.
  • 3. Dalga (Kote KOBİ'ler): Raporlama 2029'a (2028 mali yılı için) ertelendi; 2031'e kadar gönüllü olarak kapsam dışı kalma (opt-out) seçeneği mevcut.
  • Sektöre Özgü Standartlar: Şirketlerin önce genel raporlamaya odaklanabilmesi için sektöre özgü standartların geliştirilmesi Haziran 2026'ya ertelendi.

ESRS Kimlere Uygulanır? (Güncellenmiş Eşikler)

2025 sonu itibarıyla AB, orta ölçekli şirketler üzerindeki idari yükü azaltmak için CSRD kapsamındaki eşikleri önemli ölçüde yükseltmiştir.

Bir kuruluş, aşağıdaki kriterlerden en az ikisini aşması durumunda zorunlu ESRS raporlaması kapsamına girer:

  • Net Ciro: > 450 Milyon € (40/50 Milyon €'dan yükseltildi).
  • Bilanço Toplamı: > 25 Milyon €.
  • Çalışan Sayısı: > 1.000 çalışan (250'den yükseltildi).

Not: Üye devletler, geçiş döneminde (2025–2026) bu yeni eşiklerin altında kalan şirketleri muaf tutma yetkisine sahiptir.

Hazırlık: 4 Adımda Uyumluluk Yolu

  1. Çifte Önemlilik Değerlendirmesi (DMA) Yapın: İşletmeniz için hangi ESG konularının önemli olduğunu belirleyin. Bir konu (örneğin Biyoçeşitlilik) önemli bulunmazsa, değerlendirmenizi açıklamak kaydıyla rapor dışı bırakabilirsiniz.
  2. Boşluk Analizi (Gap Analysis): Mevcut veri toplama sürecinizi, orijinal taslaklara göre zorunlu veri noktalarını %60'tan fazla azaltan Aralık 2025 Düzenlenmiş ESRS ile karşılaştırın.
  3. Veri Yönetişimi ve İç Kontroller: Sürdürülebilirlik verilerinizi finansal raporlama standartlarıyla uyumlu hale getirin. ESRS, raporlamanın ilk yılından itibaren bir üçüncü taraf (denetçi) tarafından sınırlı güvence (limited assurance) verilmesini gerektirir.
  4. Dijital Etiketleme Hazırlığı: Raporlama yazılımınızın ESEF (European Single Electronic Format) formatını desteklediğinden emin olun.

Kime ve Nasıl Raporlanmalı: Dijital ve Birleşik

Rapor, Faaliyet Raporu'nun (Management Report) özel bir bölümünde yer almalıdır. Ayrı bir "Sürdürülebilirlik Raporu" PDF'i yayınlamak artık yasal bir bildirim olarak kabul edilmemektedir.

  • Format: Rapor XHTML formatında olmalıdır.
  • Etiketleme: Bilgiler, ESRS dijital taksonomisine göre iXBRL (Inline eXtensible Business Reporting Language) kullanılarak dijital olarak etiketlenmelidir. Bu, verilerin makine tarafından okunabilir olmasını ve Avrupa Tek Erişim Noktası (ESAP) üzerinden aranabilmesini sağlar.

CSRD sürecini güvenle yönetin.

Adım adım uyumluluk araç setimizle ESRS uyumunuzu optimize edin ve çifte önemlilik değerlendirmenizi otomatikleştirin.

eValuater ile Ölçülebilir Verimlilik Artışı

eValuater sayesinde Kalyon Enerji, ESG veri yönetimi süreçlerinde önemli ve ölçülebilir iyileştirmeler elde etti. Gerçek sonuçlara dayanan bu başarı hikayesini keşfedin.